15. De zeespiegel stijgt

‘Zeespiegel’ is een bijzonder woord. Het wordt onder andere gebruikt om het niveau van de zee aan te geven, maar brengt het oppervlak van de zee in beeld. Het doet denken aan het woord ‘maaiveld’, dat staat voor de hoogte van het terrein, maar de gedachten naar het te maaien boerenland leidt. In beide gevallen gaat het om de hoogte, en nu met name over het stijgen van de zeespiegel en het dalen van het maaiveld. Dat zijn tijdelijke verschijnselen ̶ die aangeven dat onze aardbol niet oneindig zal bestaan ̶ , die voor de bewoners problematisch zijn. Op zich overigens bijzonder dat zich in het oneindig grote heelal zo’n bol voortbeweegt met daarop dat nog stijgende water, zonder dit te verliezen. Dat is met onze wetenschap goed te verklaren en iets wat alleen in gevoel blijft bestaan.

Door de economische groei wordt de gemiddelde temperatuur hoger, wat maakt dat gletsjers en landijs smelten. De zeespiegel kan in honderd jaar een paar meter stijgen. De bodem daalt in West- en Noord-Nederland en de voorspelling is dat die daling in het jaar 2050 tientallen centimeters bedraagt en op enkele plaatsen meer dan zestig centimeter. De schade door verzakkingen is voldoende in het nieuws en algemeen bekend. Ook is duidelijk dat de constructies voor nieuwbouw moeten worden afgestemd op die risico’s. Hoger water eist hogere en stevigere waterkeringen. Die gevolgen en vereiste maatregelen zijn duidelijk. Het is alleen de vraag of alles goed wordt onderzocht om tijdig aan het werk te gaan. Al menigmaal heb ik op belerende wijze het volgende over onze waterkerende duinen verteld.

Het water wordt met zand door de wind naar de kust gedreven, en dat zand wordt dan mettertijd opgehoogd tot duinen. Die zandophoging heeft niet de eigen dichtheid en bij bouwen wordt daar door gebrek aan geotechnische kennis niet altijd rekening mee gehouden. Het duingebied vangt al het regenwater op en in het verre verleden heeft men begrepen dat ondergrondse en bovengrondse schade door het van de kust landinwaarts stromende water voorkomen kan worden door de aanleg van watergangen vanaf de duinen naar open water, zoals in de regio Haarlem naar het Spaarne. In een minder ver verleden is water aan het duingebied onttrokken om drinkwater van te maken en verloren de watergangen in meer of mindere mate hun oorspronkelijke functie. Door een aantal maatregelen zijn die afvoermogelijkheden nu helemaal niet meer aanwezig. De duinen moeten weer groen worden en water onttrekken voor drinkwater is niet meer aan de orde. De vroegere afvoer functioneert niet meer, wat blijkbaar niet is onderkend, gezien de toenemende hinder en schade door grondwater. Wat zal dan nog het gevolg zijn van de stijgende zeespiegel?